Kodeks Pracy jest głównym źródłem prawa pracy, które obowiązuje w naszym kraju. Akt ten pochodzi z dnia 26.06.1974r. (wszedł w życie 1 stycznia 1975r.). Kodeks Pracy reguluje w głównej mierze stosunek pracy, jaki powstaje między pracodawcą a pracownikami (ustanowienie, ciągłość oraz jego zakończenie), ale również:
• Określa prawa a także obowiązki pracodawców i zatrudnionych, czas pracy, urlopy, ochronę pracy, bezpieczeństwo i higienę pracy, rozwiązuje spory ze stosunku pracy,
• Rozstrzyga o trybie korzystania z k.c., jak również zastosowywania k.p. poza jego prawidłowym zakresem,
• Określa zakres oraz sposób powstawania innych aktów normatywnych w zakresie prawa pracy,
• Ustala zasadnicze instytucje prawa,
• Kształtuje podstawowe zasady prawa
Kodeks Pracy był niejednokrotnie modyfikowany, mimo to i tak niektóre zagadnienia związane ze świadczeniem pracy możemy odnaleźć w innych ustawach. Są wśród nich:
• Ustawa o organizacjach pracodawców (Dz.U.91.55.235),
• Ustawa o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy (Dz.U.02.112.980),
• Ustawa o związkach zawodowych (Dz.U.01.79.854 ze zm.)
Oprócz Kodeksu Pracy, źródłami prawa pracy w naszym kraju są:
• Układy zbiorowe (regulaminy, statuty) tworzone między pracodawcami a związkami zawodowymi,
• Zarządzenia,
• Rozporządzenia
Do zasadniczych praw, jakie daje nam k.p. należy przede wszystkim, prawo do posiadania samodzielnie wybranej pracy, w której zatrudniony będzie posiadał zapewnione bezpieczeństwo i higienę, a także w której nie poczuje się wyszydzany i poniżany. W myśl prawa, zatrudniony powinien dostawać godziwe wynagrodzenie za swoją pracę a także móc skorzystać z prawa do wypoczynku.
W ustawie zapisane jest także, że wszystkiee umowy, regulaminy i statuty, które powstają w trakcie trwania stosunku pracy, nie mogą być mniej korzystne dla pracownika, aniżeli te zapisane w Kodeksie Pracy.
Mini słowniczek
Pracodawca – osoba prawna, fizyczna lub instytucja organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, która przyjmuje do pracy pracowników, wypełniając przy tym pewne warunki społeczne oraz prawne
Pracownik – osoba fizyczna przyjęta do pracy na umowę o pracę, wykonująca wcześniej opisane obowiązki powiązane z miejscem pracy, na jakim się znajduje
Stosunek pracy – swoista więź prawna, jaka tworzy się między pracodawcą a pracownikiem po wcześniejszym ustaleniu jej zasad
Zatrudnienie – fakt posiadania zatrudnienia przez pracownika lub w odwrotnym przypadku, fakt przyjęcia do pracy pracownika
Umowa o pracę – specyficzny typ kontraktu między pracownikiem a pracodawcą, na zasadzie którego zatrudniony zobowiązuje się świadczyć określony typ pracy na korzyść zatrudniającego, a zatrudniający wypłaca mu za to honorarium
Umowa zlecenie – typ kontraktu, na zasadzie którego osoba fizyczna zgadza się płatnie lub bezpłatnie wykonywać pewną czynność prawną
Umowa o dzieło – typ umowy, na mocy której osoba fizyczna zobowiązuje się do wykonania scharakteryzowanego w umowie „dzieła”, za które otrzyma honorarium od zamawiającego